Κατάλυση κολπικής μαρμαρυγής

Η κατάλυση της κολπικής μαρμαρυγής είναι μια ελάχιστα επεμβατική θεραπεία, που πραγματοποιείται στο ηλεκτροφυσιολογικό εργαστήριο και σκοπό έχει να απαλλάξει τον ασθενή από την αρρυθμία και να αποκαταστήσει τον φυσιολογικό ρυθμό.

Η κατ’ εξοχήν υπεύθυνη για την κολπική μαρμαρυγή καρδιακή κοιλότητα είναι ο αριστερός κόλπος. Σ΄ αυτόν εκβάλλουν οι πνευμονικές φλέβες που μεταφέρουν το οξυγονωμένο αίμα από τους πνεύμονες. Οι πνευμονικές φλέβες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κολπική μαρμαρυγή, καθώς στα στόμιά τους εδράζονται οι αρρυθμιογόνες εστίες που την προκαλούν.

Η κατάλυση με καθετήρα πραγματοποιείται στο ηλεκτροφυσιολογικό εργαστήριο στο νοσοκομείο από καρδιολόγους εξειδικευμένους στην επεμβατική αντιμετώπιση των διαταραχών του καρδιακού ρυθμού, σε συνεργασία με τεχνικούς και εξειδικευμένους νοσηλευτές. Στόχος της θεραπείας είναι η αποκατάσταση και η παραμονή του φυσιολογικού ρυθμού, η μείωση των υποτροπών της κολπικής μαρμαρυγής, ο έλεγχος των συμπτωμάτων και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.

Από πολυάριθμες κλινικές μελέτες έχει φανεί πως η κατάλυση, σε σύγκριση με τις διαθέσιμες φαρμακευτικές θεραπείες, είναι πολύ αποτελεσματικότερη στη διατήρηση του φυσιολογικού ρυθμού. Αποτελεί το ισχυρότερο όπλο που έχουμε σήμερα στη θεραπευτική φαρέτρα για να απαλλάσσουμε τους ασθενείς μας από την κολπική μαρμαρυγή, επαναφέροντάς τους στο φυσιολογικό ρυθμό.

https://www.youtube.com/watch?v=xhSIsrUM5yU

Σε ποιους ασθενείς ενδείκνυται η κατάλυση;

Η κολπική μαρμαρυγή είναι η πιο συχνή εμμένουσα αρρυθμία και συμβαίνει στο 2-3% του γενικού πληθυσμού. Η συχνότητά της γίνεται μεγαλύτερη όσο αυξάνεται η ηλικία και στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι αφορά περίπου 300.000 άτομα. Σήμερα, η θεραπεία με κατάλυση εφαρμόζεται πλέον σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα ασθενών σε σχέση με το παρελθόν, προσφέροντας εξαιρετικά επωφελή αποτελέσματα.

Η επέμβαση της κατάλυσης ενδείκνυται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

Παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή

Αφορά τη μορφή της αρρυθμίας όπου τα επεισόδια εμφανίζονται ξαφνικά, διαρκούν λιγότερο από 7 ημέρες (συνήθως από λίγα λεπτά έως 24 ώρες) και σταματούν αυτόματα, χωρίς ιατρική παρέμβαση.

Ασθενείς με πολλαπλά επεισόδια που προκαλούν συμπτώματα ακόμα και όταν χορηγείται αντιαρρυθμική αγωγή.

Εμμένουσα κολπική μαρμαρυγή

Αφορά τη μορφή της αρρυθμίας όπου το επεισόδιο διαρκεί συνεχόμενα πάνω από 7 ημέρες, δεν σταματάει μόνο του και απαιτείται ιατρική παρέμβαση (φάρμακα ή ηλεκτρική ανάταξη) για να αποκατασταθεί ο ρυθμός.

Ασθενείς που συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα παρά τη φαρμακευτική αγωγή, ή έχουν υποβληθεί στο παρελθόν σε ηλεκτρικές ανατάξεις και η αρρυθμία συνεχίζει να υποτροπιάζει. Στην εμμένουσα μορφή, η κατάλυση μειώνει σημαντικά το φορτίο της αρρυθμίας και απαλύνει τα συμπτώματα.

Θεραπεία πρώτης γραμμής (χωρίς προηγούμενη δοκιμή φαρμάκων)

Ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή που προκαλεί συμπτώματα χωρίς προηγουμένως να έχει δοκιμαστεί φαρμακευτική αγωγή, είτε γιατί οι ίδιοι δεν επιθυμούν τη χρόνια λήψη φαρμάκων προτιμώντας μια πιο ριζική θεραπεία, είτε γιατί η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να προκαλέσει ή έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές παρενέργειες. Για παράδειγμα, ασθενείς με σημαντική βραδυκαρδία δεν είναι δυνατόν να ανεχθούν τα αντιαρρυθμικά φάρμακα διότι αυτά επιβραδύνουν ακόμα περισσότερο τον ήδη βραδύ καρδιακό ρυθμό. Η επιλογή της εμφύτευσης βηματοδότη με αποκλειστικό σκοπό τη συνέχιση ή την ενίσχυση των φαρμάκων είναι μια πρακτική που πλέον αποθαρρύνεται από τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες, καθώς οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα στη ρίζα του. Επίσης, η χορήγηση αμιωδαρόνης δεν αποτελεί πρακτική εκλογής για την παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή, εκτός αν υπάρχουν αντενδείξεις για άλλα φάρμακα και ο ασθενής δεν μπορεί να υποβληθεί σε κατάλυση.

Καρδιακή ανεπάρκεια

Ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και χαμηλό κλάσμα εξωθήσεως τους αριστεράς κοιλίας, τους οποίους η κολπική μαρμαρυγή κρίνεται υπαίτια για την κλινική τους επιδείνωση. Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι αυτού του είδους οι ασθενείς ωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από την κατάλυση, καθώς παρουσιάζουν λιγότερες εισαγωγές στο νοσοκομείο αλλά και σημαντική βελτίωση στο προσδόκιμο επιβίωσης.

Η Ηλικία των ασθενών

Αναφορικά με την ηλικία των ασθενών, πλέον δεν υφίσταται αυστηρός ηλικιακός περιορισμός. Ιδιαίτερα με την εισαγωγή της παλμικής κατάλυσης, τα δεδομένα είναι πολύ καλύτερα ως προς την αποφυγή επιπλοκών. Η επιλογή των ασθενών (ακόμη και εκείνων άνω των 80-85 ετών) βασίζεται πλέον στη συνολική συνεκτίμηση των συνοσηροτήτων τους και όχι στην ηλικία τους.

Ασυμπτωματικοί ασθενείς

Συνηθέστερα επιλέγουμε για κατάλυση ασθενείς που έχουν συμπτώματα. Σε ασθενείς που δεν αναφέρουν συμπτώματα (ασυμπτωματικοί ασθενείς) σταθμίζουμε τις δυσμενείς επιδράσεις της μακροπρόθεσμης παραμονής της αρρυθμίας. Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και προσεκτικό ιστορικό (ή μια δοκιμαστική αποκατάσταση του ρυθμού) για να διαπιστωθεί αν ο ασθενής είναι πραγματικά ασυμπτωματικός. Στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται επιδείνωση της καρδιακής λειτουργίας οφειλόμενη στην αρρυθμία, έστω και χωρίς εμφανή συμπτώματα, η κατάλυση αποτελεί το ισχυρότερο όπλο μας και πρέπει να διενεργείται.

Ποιοι ασθενείς ΔΕΝ χρειάζεται να υποβληθούν σε κατάλυση με καθετήρα

Ασθενείς που έχουν μόνιμη (για πολλά χρόνια) κολπική μαρμαρυγή, οι οποίοι με φαρμακευτική αγωγή έχουν καλή ρύθμιση της καρδιακής συχνότητας και δεν παρουσιάζουν συμπτώματα.
Ασθενείς που εμφανίζουν συνυπάρχουσες σοβαρές παθήσεις, οι οποίοι καθιστούν την ίδια τη διαδικασία της κατάλυσης επικίνδυνη.

Προετοιμασία του ασθενούς για την επέμβαση

Η επέμβαση κατάλυσης δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προετοιμασία από πλευράς του ασθενούς. Γενικώς, δίδεται σημασία στα παρακάτω:

Συνήθως ο ασθενής, εάν λαμβάνει αντιπηκτικά φάρμακα, δεν διακόπτει την αγωγή. Αν λαμβάνει νεότερα αντιπηκτικά που χορηγούνται μία φορά ημερησίως [Ριβαροξαμπάνη (Xarelto)], παίρνει κανονικά τη δόση του την προηγούμενη ημέρα. Αν λαμβάνει νεότερα αντιπηκτικά που χορηγούνται ανά 12ωρο [Νταμπιγκατράνη (Pradaxa) ή απιξαμπάνη (Eliquis)], παίρνει κανονικά τη βραδινή δόση το προηγούμενο βράδυ και ακολουθεί τις οδηγίες του γιατρού του για την πρωινή δόση την ημέρα της επέμβασης. Αν ο ασθενής λαμβάνει κουμαρινικά (Sintrom, Panwarfin), δεν διακόπτει την αγωγή και πραγματοποιεί έλεγχο INR την ημέρα της επέμβασης.
Συνήθως δεν χρειάζεται διακοπή της υπόλοιπης φαρμακευτικής αγωγής. Όσον αφορά τα αντιαρρυθμικά φάρμακα, γίνεται προηγούμενη συνεννόηση με τον γιατρό για το αν θα διακοπούν ή όχι.
Ο ασθενής πρέπει να είναι νηστικός το πρωί της επέμβασης (μπορεί να έχει πάρει κανονικά βραδινό φαγητό).
Λίγο πριν την επέμβαση, ο ασθενής υποβάλλεται σε διενέργεια διοισοφαγείου ηχοκαρδιογραφήματος για τον αποκλεισμό ύπαρξης θρόμβου στον αριστερό κόλπο. Εάν διαπιστωθεί θρόμβος, η επέμβαση αναβάλλεται και χορηγείται εντατική αντιθρομβωτική θεραπεία με σκοπό τη διάλυσή του.

Η διαδικασία της επέμβασης

Συνηθέστερα, η επέμβαση γίνεται με καταστολή (γενική αναισθησία ή καταστολή) ώστε ο ασθενής να μην αισθανθεί καθόλου ενοχλήσεις ή πόνο.

Αρχικά, μέσω του φλεβικού συστήματος (μηριαίες φλέβες), εισάγονται στην καρδιά οι διαγνωστικοί καθετήρες, οι οποίοι καταγράφουν την εσωτερική ηλεκτρική δραστηριότητα. Τοποθετείται συνήθως ένας καθετήρας στον στεφανιαίο κόλπο και πιθανόν ένας άλλος στο δεμάτιο του His. Εν συνεχεία, από τη δεξιά μηριαία φλέβα εισάγεται ένα μακρύ θηκάρι με βελόνα και πραγματοποιείται η παρακέντηση του ωοειδούς τρήματος, εξασφαλίζοντας πρόσβαση στον αριστερό κόλπο.

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς, ο γιατρός επιλέγει μία από τις εξής μεθόδους κατάλυσης. Ωστόσο κατά τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει αποκλειστικά ως η πρώτη επέμβαση κατάλυσης να γίνεται η κατάλυση με παλμική ενέργεια:

Κατάλυση παλμικού πεδίου (Pulsed Field Ablation – PFA): Αποτελεί την πιο σύγχρονη μέθοδο των τελευταίων ετών και κερδίζει συνεχώς έδαφος. Ο καθετήρας αποδίδει έναν ηλεκτρικό παλμό υψηλής έντασης που προκαλεί την ηλεκτρική αδρανοποίηση των κυττάρων. Η PFA είναι απόλυτα εκλεκτική για το μυοκάρδιο, χωρίς να επηρεάζει καθόλου γειτονικές δομές όπως ο οισοφάγος και το φρενικό νεύρο. Φαίνεται δε από τα δεδομένα που υπάρχουν ότι είναι αποτελεσματικότερη από τις θερμικές πηγές ενέργειας (RF και Cryoballon)

https://www.youtube.com/watch?v=FsMNQdtmaso

Κατάλυση με υψίσυχνο ρεύμα (RF ablation ή σημείο προς σημείο): Χρησιμοποιεί έναν κυκλοτερή ή πολυπολικό καθετήρα χαρτογράφησης για την καταγραφή και έναν καθετήρα κατάλυσης που παράγει θερμότητα (καυτηριασμός). Με τη βοήθεια ενός σύγχρονου τρισδιάστατου συστήματος χαρτογράφησης, κατασκευάζεται το μοντέλο του αριστερού κόλπου σε πραγματικό χρόνο. Ο γιατρός δημιουργεί κυκλοτερείς γραμμές γύρω από τα στόμια των 4 πνευμονικών φλεβών για την πλήρη ηλεκτρική τους απομόνωση. Η μέθοδος αυτή στις μέρες μας συνήθως χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις επανεπεμβάσεως όπου χρειάζεται να γίνει χαρτογράφηση και να συμπληρωθούν κενά.
Κατάλυση με κρυο-ενέργεια (Cryoballoon): Εισάγεται ένας ειδικός καθετήρας-μπαλόνι που εμφράσσει το στόμιο κάθε πνευμονικής φλέβας και το ψύχει σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία, επιτυγχάνοντας την ηλεκτρική απομόνωση. Η μέθοδος προσφέρει συντομότερο χρόνο επέμβασης, αλλά υστερεί στη χαρτογράφηση σύμπλοκων αρρυθμιών και πλέον σταδιακά περιορίζεται Καθώς φαίνεται να υποσκελίζεται από την παλμική κατάλυση.

Μετά την επέμβαση

Ο ασθενής επιστρέφει στο θάλαμο, όπου μένει κατακεκλιμένος προσέχοντας τις πρώτες ώρες να μην κάνει έντονες κινήσεις των ή του κάτω άκρου στο οποίο έχει γίνει η παρακέντηση. Μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι 4-5 ώρες μετά. Την επόμενη ημέρα το πρωί γίνεται ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπέρηχο και ο ασθενής εξέρχεται από το νοσοκομείο.

Την μεθεπόμενη ημέρα μπορεί να επανέλθει κανονικά στην εργασία του, ενώ συνιστάται αναμονή μίας εβδομάδας για έντονη δραστηριότητα (γυμναστήριο, άθληση). Η αντιπηκτική αγωγή συνεχίζεται για τουλάχιστον δύο μήνες, ενώ η περαιτέρω χορήγησή της κρίνεται ανάλογα με τον θρομβοεμβολικό κίνδυνο. Τα αντιαρρυθμικά φάρμακα μπορεί να συνεχιστούν για 2-3 μήνες (για την αποφυγή πρώιμων υποτροπών) ή να διακοπούν.

Τόσο πριν, όσο και μετά την επέμβαση, απαιτείται αυστηρός έλεγχος των παραγόντων κινδύνου (ρύθμιση πίεσης, απώλεια βάρους, αποφυγή αλκοόλ, θεραπεία υπνικής άπνοιας και βέλτιστη αντιμετώπιση τυχόν καρδιακής ανεπάρκειας) για την αποφυγή υποτροπών.

Ποιο είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα από την κατάλυση;

Το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι η διατήρηση του φυσιολογικού ρυθμού. Το ποσοστό επιτυχίας είναι μεγαλύτερο για την παροξυσμική, μικρότερο για την εμμένουσα και ακόμα μικρότερο για τη μακράς διαρκείας (>1 έτος) εμμένουσα μορφή.

Στην παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή το μακροπρόθεσμο ποσοστό επιτυχίας με μία μόνο επέμβαση φτάνει το 50-60%, ενώ με περισσότερες ανέρχεται στο 80-90%. Στις εμμένουσες μορφές, τα κλασικά ποσοστά με υψίσυχνο ρεύμα ανέρχονταν σε 60-75% και 50-60% αντίστοιχα. Ωστόσο, οι σύγχρονες κλινικές μελέτες δείχνουν ότι με τη νέα μέθοδο της παλμικής κατάλυσης (PFA) επιτυγχάνονται ακόμη υψηλότερα και σταθερότερα αποτελέσματα, καθώς εξασφαλίζεται αποτελεσματικότερη απομόνωση χωρίς κενά.

Ακόμα και σε περίπτωση υποτροπής, τα επεισόδια είναι πολύ λιγότερα ή ελέγχονται πλέον εύκολα με αντιαρρυθμικά φάρμακα. Αν μετά την επέμβαση προκύψει κολπική ταχυκαρδία (μια αρρυθμία που μοιάζει με τη μαρμαρυγή), αυτή αντιμετωπίζεται επιτυχώς με επανεπέμβαση.

Υπάρχουν κίνδυνοι από την επέμβαση;

Η επέμβαση είναι ιδιαιτέρως ασφαλής. Το διεθνές ποσοστό επιπλοκών κυμαίνεται από 1-3%, ενώ στατιστικά είναι αντιστρόφως ανάλογο με την εμπειρία του κέντρου. Στα 24 χρόνια εμπειρίας μας (2002-2026), το ποσοστό σοβαρών επιπλοκών είναι μικρότερο του 1%, με τις περισσότερες να αφορούν τεχνικές που σήμερα έχουν ξεπεραστεί.

Οι πιθανές επιπλοκές είναι:

Αιμάτωμα στα σημεία των παρακεντήσεων: Απορροφάται μόνο του και εκμηδενίζεται με τη χρήση ηχοκαρδιογραφικής καθοδήγησης (υπερήχου) κατά την παρακέντηση.
Επιπωματισμός καρδιάς: Συλλογή αίματος στο περικάρδιο. Αντιμετωπίζεται άμεσα με παροχέτευση. Η χρήση σύγχρονων καθετήρων αλλά και η παρακέντηση του ωοειδούς τρήματος με υπερηχοκαρδιογραφική καθοδήγηση φαίνεται πως βοηθούν στην αποφυγή αυτής της επιπλοκής.
Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (~0,2%): Αποφεύγεται πλήρως με τη σωστή διατήρηση της αντιπηκτικής αγωγής και τους προσεκτικούς χειρισμούς.
Κολπο-οισοφαγικό συρίγγιο & Στένωση πνευμονικής φλέβας: Σπάνιες επιπλοκές που πλέον αποφεύγονται εξ ολοκλήρου με τη σύγχρονη τεχνική και τη χρήση παλμικής ενέργειας (PFA).
Παράλυση του φρενικού νεύρου: Παρατηρούνταν προσωρινά με τη χρήση Cryo-μπαλονιού, όμως δεν υφίσταται πλέον με τη χρήση παλμικής ενέργειας.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων ετών

Στη μακρά πορεία των δύο δεκαετιών, οι τεχνολογικές εξελίξεις μας επιτρέπουν σήμερα να βρισκόμαστε σε θέση απόλυτης υπεροχής. Η λεπτομερέστερη 3D χαρτογράφηση, οι καθετήρες με αισθητήρες πίεσης, η εξέλιξη του κρυο-μπαλονιού και κυρίως η εισαγωγή της κατάλυσης παλμικού πεδίου (PFA) οδήγησαν σε πολύ υψηλότερα ποσοστά αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Αυτό μας επιτρέπει να αναλαμβάνουμε με ασφάλεια μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς ή άτομα με συννοσηρότητες (π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια), προσφέροντάς τους ανακούφιση.

Συχνές ερωτήσεις

Έχω κολπική μαρμαρυγή. Πρέπει να κάνω την επέμβαση κατάλυσης; Εάν έχετε συμπτώματα, η κατάλυση προσφέρει το καλύτερο αποτέλεσμα σε σχέση με τη φαρμακευτική αγωγή. Σε ήπια συμπτώματα μπορεί να δοκιμαστεί αρχικά αλλαγή τρόπου ζωής, αλλά η τελική απόφαση λαμβάνεται μετά από συζήτηση με τον καρδιολόγο.
Μπορώ να ξέρω από πριν το ποσοστό επιτυχίας; Τα καλύτερα αποτελέσματα αναμένονται σε νέους ασθενείς με παροξυσμική μορφή χωρίς άλλες παθήσεις. Ωστόσο όπως φαίνεται και στις περιπτώσεις εμμένουσας κολπικής μαρμαρυγής έχουμε εξίσου καλά ποσοστά και κυρίως έχουμε μείωση του φορτίου της κολπικής μαρμαρυγής κάτι το οποίο βοηθά στην μακροπρόθεσμη υγεία της καρδιάς.
Μπορώ να διακόψω τα αντιπηκτικά φάρμακα μετά την κατάλυση;
Τα αντιπηκτικά φάρμακα είναι απαραίτητα για τουλάχιστον 2 μήνες μετά την επέμβαση. Η μετέπειτα συνέχιση ή διακοπή τους καθορίζεται από το προσωπικό θρομβοεμβολικό ρίσκο του ασθενούς (CHA₂DS₂-VASc score). Αυτό συμβαίνει διότι ορισμένα επεισόδια υποτροπής μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματικά, αλλά εξίσου επικίνδυνα για τη δημιουργία θρόμβων.

Ωστόσο, τα εδραιωμένα επιστημονικά δεδομένα από τις μεγάλες τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες ALONE-AF και OCEAN καθορίζουν πλέον με σαφήνεια ότι η διακοπή της αντιπηκτικής αγωγής είναι μια κλινικά ασφαλής επιλογή για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Με βάση τα χαρακτηριστικά αυτών των μελετών, η διακοπή μπορεί να εφαρμοστεί υπό τις εξής αυστηρές προϋποθέσεις:

Να έχει συμπληρωθεί τουλάχιστον 1 έτος (12 μήνες) από την κατάλυση χωρίς καμία απολύτως τεκμηριωμένη υποτροπή της αρρυθμίας.
Να διενεργείται σχολαστικός και τακτικός έλεγχος του ρυθμού (με Holter ή ειδικές συσκευές παρακολούθησης) για την αντικειμενική επιβεβαίωση της διατήρησης του φυσιολογικού ρυθμού.
Ο ασθενής να ανήκει σε κατηγορία χαμηλού έως ενδιάμεσου θρομβοεμβολικού κινδύνου (CHA₂DS₂-VASc score συνήθως 1 έως 3), αντίστοιχα με το προφίλ των ασθενών που συμμετείχαν στις μελέτες.
Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος κατάλυσης; Η καλύτερη τεχνική είναι αυτή που ταιριάζει στον κάθε ασθενή. Σήμερα, η κατάλυση παλμικού πεδίου (PFA) αποτελεί την πιο εξελιγμένη μέθοδο πρώτης επιλογής.
Χρειάζεται μετά την κατάλυση να παίρνω αντιαρρυθμικά φάρμακα; Στόχος είναι η πλήρης απαλλαγή από τα φάρμακα. Μπορεί να χορηγούνται για 2-3 μήνες προληπτικά, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, φάρμακα που πριν ήταν αναποτελεσματικά, μετά την κατάλυση γίνονται πλήρως δραστικά.
Θέλω να κάνω την επέμβαση, όμως έχω μεγάλες αναστολές στο θέμα των επιπλοκών! Λόγω των νέων τεχνολογιών (PFA, 3D απεικόνιση) το ποσοστό σοβαρών επιπλοκών στα έμπειρα κέντρα τείνει στο μηδέν. Ο επεμβατικός κίνδυνος είναι πρακτικά μικρότερος από τους μακροπρόθεσμους κινδύνους της μη θεραπείας ή της χρόνιας λήψης φαρμάκων.
Γιατί η επέμβαση μπορεί να αποτύχει; Κατά την επούλωση, ο οργανισμός μπορεί να δημιουργήσει μικρά κενά στις περιοχές που είχαν απομονωθεί, επιτρέποντας την υποτροπή. Επίσης, μπορεί να υπάρχουν εστίες-πυροδότες εκτός των πνευμονικών φλεβών που δεν αποκαλύφθηκαν στην αρχική επέμβαση.
Εάν η επέμβαση δεν έχει επιτυχία μπορεί να γίνει ξανά; Ναι, μπορεί να γίνει αρκετές φορές αν υπάρχει ανάγκη, στοχεύοντας στα σημεία που επανακάμψαν ή άλλα σημεία πυροδότες ή πιο συγκεκριμένα κυκλώματα κολπικής ταχυκαρδίας
Μπορεί η επέμβαση να έχει κάποια απώτερη δυσμενή επίδραση μετά από χρόνια; Όχι, δεν έχει φανεί καμία μακροπρόθεσμη βλαπτική επίδραση. Αντίθετα, προσφέρει βελτίωση στην επιβίωση και προστασία από την άνοια και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.